Zamek Auldhame

Auldhame opisuje się zwykle jako wieżę mieszkalno-obronną na planie litery L. Pierwotna budowla była znacznie wyższa i okazalsza, niż sugerują dzisiejsze ruiny. Według Historic Environment Scotland główny budynek miał około 18 na 9 metrów i co najmniej trzy kondygnacje. Wzniesiono go z nieregularnych kamieni, z piaskowcowymi obramieniami, a część przyziemia przykrywało sklepienie kolebkowe. Zachowane mury pokazują tylko fragment dawnej rezydencji.

Jednym z najciekawszych pomieszczeń była kuchnia. Opisy architektoniczne wspominają o szerokim palenisku z łukowatym nadprożem oraz kopułowym piecu chlebowym w sklepionej dolnej części budynku. To konkretne ślady domu, w którym przygotowywano posiłki i wypiekano chleb. Wyżej znajdowały się główne pomieszczenia mieszkalne i prywatne komnaty, lecz większość górnych kondygnacji nie przetrwała, co utrudnia odtworzenie pełnego układu wnętrz.

Od wschodu z głównego budynku wystają dwie prostokątne części, a w ich wewnętrznych narożnikach umieszczono niewielkie wieżyczki wsparte na kamiennych wspornikach. W południowo-wschodniej wieżyczce zachowały się pozostałości kręconych schodów. Ruiny wyglądają inaczej z każdej strony: od strony morza przetrwało więcej murów niż od dziedzińca. Warto przyjrzeć się tym różnicom podczas oglądania zamku z zewnątrz.

Do rezydencji należały również dziedziniec i dodatkowe zabudowania. Od południowo-zachodniego narożnika domu biegnie fragment muru z ozdobnym wejściem zwieńczonym klasycznym naczółkiem. Ten detal pokazuje, że właścicielom zależało także na wyglądzie swojej siedziby. Pozostałości zabudowań gospodarczych przypominają, że życie domowników nie ograniczało się do samej wieży.

Ziemie Auldhame należały wcześniej do Kościoła, a następnie przeszły w ręce sir Adama Otterburna z Reidhall — prawnika, królewskiego adwokata i burmistrza Edynburga. To właśnie jego zwykle uznaje się za prawdopodobnego fundatora rezydencji, choć nie jest to pewne. Później posiadłość należała do rodziny Colt. Źródła różnią się co do daty przejęcia ziem przez Otterburna, dlatego nie podajemy jednego dokładnego roku budowy.

Dawne opisy odnotowują również ozdobne tynki w górnych pomieszczeniach, w tym fryz datowany na XVII wiek. Ten szczegół pozwala wyobrazić sobie wnętrza wygodniejsze i bardziej dekoracyjne niż dzisiejsze nagie mury. To informacja z historycznych oględzin, a nie zapewnienie, że dekorację nadal można rozpoznać podczas wizyty.

Jedna z hipotez łączy Auldhame z oblężeniem pobliskiego Tantallon w 1651 roku: żołnierze generała George’a Moncka mogli kwaterować tutaj podczas działań wojennych. Podany opis na stronie Zamki Szkocji wyraźnie przedstawia to jako możliwość i zaznacza brak wzmianki o Auldhame w omawianych raportach. Traktujemy więc ten epizod jako przypuszczenie historyczne. Dokładna data opuszczenia rezydencji i okoliczności jej upadku pozostają niejasne.

Pobliska kaplica i cmentarz mają znacznie starszą historię. Wykopaliska w 2005 roku ujawniły ślady prawdopodobnej wczesnośredniowiecznej osady religijnej. Historic Environment Scotland datuje najwcześniejszą kaplicę i związane z nią pochówki ogólnie na lata około 650–780. Później świątynię przebudowywano, a z cmentarza korzystano z przerwami aż do około 1700 roku. Pozostałości archeologiczne ponownie przykryto ziemią dla ich ochrony; nie są to kolejne stojące ruiny zamku.

Lokalna tradycja wiąże Auldhame ze świętym Baldredem, co zachowało się w nazwie „St Baldred’s House”. Święty żył wiele stuleci przed powstaniem zachowanej wieży. Nazwa przypomina o religijnej historii okolicy, lecz nie oznacza, że XVI-wieczne mury były jego domem. Rezydencja oraz sąsiednie stanowisko kaplicy i cmentarza mają osobne wpisy do rejestru chronionych zabytków.

Podczas wizyty warto zwrócić uwagę na sklepione dolne pomieszczenia, wyższe fragmenty ścian i pozostałości ozdobnego wejścia na dziedziniec. Nadmorskie położenie dodaje Auldhame uroku, szczególnie gdy połączysz ten przystanek z Seacliff i pobliskim Tantallon. Oglądaj ruiny z dozwolonego terenu, przestrzegaj lokalnych ograniczeń i trzymaj się z dala od niestabilnych murów oraz krawędzi klifu. Szczegóły budowli można podziwiać bez wchodzenia do niebezpiecznych części.