Historia
Rait Castle stoi wśród pól na południe od Nairn. Nie ma tu odrestaurowanych wnętrz ani udogodnień dla zwiedzających. Wartość tego miejsca tkwi w murach: wysokich, zachowanych ścianach, oknach z delikatnymi maswerkami i wyjątkowo pięknym wejściu. Ruiny należą do rzadkiego, niewielkiego domu typu hall-house, zbudowanego zapewne pod koniec XIII lub na początku XIV wieku. Główne pomieszczenie znajdowało się na piętrze, nad piwnicami. Historic Environment Scotland (HES) uznaje go za zachowany przykład tej wczesnej formy kamiennego domu.
Rozwiń historię
Ród de Rait
Tanostwo Rait (Thanedom of Rait) pojawia się w źródłach po raz pierwszy w 1238 roku. Najwcześniejsi znani panowie, sir Geirvaise i sir Andrew de Rait, wzięli nazwisko od swojej posiadłości. W czasie wojen o niepodległość popierali Edwarda I i według HES to oni najprawdopodobniej zbudowali zamek. Wygląda na to, że utrzymali Rait do początku XV wieku. Późniejsza relacja mówi, że sir Alexander Rait uciekł z okolicy około 1404 roku, po zabiciu tana Cawdor. W XV wieku ziemie należały do Mackintoshów. Ostatnia znana wzmianka o zamku w tym miejscu pochodzi z 1596 roku.
Sala na piętrze
Sala wznosi się nad niesklepionymi piwnicami. Zbudowano ją z łamanego bazaltu i granitu układanego warstwami, z detalami z czerwonego piaskowca. Ma wymiary około 16,5 na 6,7 metra, do 11 metrów wysokości i mury grube na blisko 2 metry. Z narożnika południowo-zachodniego wysuwa się okrągła wieża z kopułowym sklepieniem na wspornikach. Do sali wchodziło się drzwiami na pierwszym piętrze w ścianie południowej. Warto zwrócić uwagę na dwa ostre łuki portalu pod okapnikiem. Wejście chroniła krata, a za nią drewniane drzwi zamykane na belkę. Wieża latrynowa wysuwa się prawie 4 metry na południe od ściany zachodniej.
Salę oświetlały wąskie, ostrołukowe okna, każde podzielone rozgałęzionym słupkiem na trzy pola. Jedyny kominek znajduje się na zachodnim końcu ściany południowej. Z rozmieszczenia okien i kominka HES wnioskuje, że pierwsze piętro dzieliło się na salę, komnatę zewnętrzną z kominkiem i latryną oraz komnatę wewnętrzną w okrągłej wieży. Możliwe też, że w górnej części sali było szerokie podwyższenie, a prywatne pokoje pana mieściły się wyłącznie w wieży.
Dziedziniec i kaplica
Dom otaczały zabudowania gospodarcze i dziedziniec. Południowy mur dziedzińca, wysoki na 3 metry i gruby na 1,5 metra, wykorzystuje strome, gładkie wychodnie granitu. Od północy widać słabe ślady rowu. Wolno stojący budynek na południowy wschód może być kaplicą Najświętszej Marii Panny w Rait (St Mary of Rait), zwaną też Kaplicą Pustelnika. Średniowieczne źródła wspominają kaplicę Mariacką, a w 1343 roku – pustelnika imieniem Nicholas. Nie wiadomo, czy mieszkał właśnie przy tych ruinach. Teren jest mocno zarośnięty i poza samym domem trudno cokolwiek rozpoznać.
Legenda
Według miejscowej tradycji laird z rodu Cummingów zaprosił Mackintoshów na ucztę, by ich wymordować. Jego córka, zakochana w jednym z gości, ostrzegła ukochanego. Gdy wybuchła walka, ojciec rzucił się za nią w pogoń, a kiedy próbowała uciec przez okno, odciął jej dłonie. Spadła i zginęła, a jej duch bez dłoni podobno wciąż błąka się po ruinach. Daty różnią się w zależności od wersji, a opowieść trudno pogodzić z udokumentowaną historią własności Rait.
Rait objęto ochroną w 1959 roku, a granice obszaru chronionego zmieniono w 2002 roku.
Castle
HighlandsZamek Urquhart
HighlandsZamek Dunvegan
HighlandsZamek Duffus