Stary Zamek Inverlochy

Pokonanie potęgi Comynów przez Roberta Bruce’a przyniosło przejęcie Inverlochy przez Koronę na początku XIV wieku. Później zamek prawdopodobnie przez dłuższy czas wykorzystywano w niewielkim stopniu. Dzisiejszych ruin nie należy automatycznie wyjaśniać jednym rozpoznanym oblężeniem lub pożarem. Archeologia i zachowana substancja wskazują na dłuższy ciąg użytkowania, przeróbek oraz zaniedbania. Historia politycznej kontroli i historia konkretnych ścian nie zawsze przebiegają dokładnie równolegle, choć razem pozwalają lepiej zrozumieć przemiany miejsca.

Plan obronny zasługuje na uważne obejrzenie. Największa wieża narożna, zwykle nazywana Wieżą Comynów, pełniła rolę głównej wieży założenia. Wejście od strony lądu znajdowało się na południu, a drugi otwór łączył zamek z rzeką od północy. Pozostałe boki chronił rów. Kraty opuszczane w przejazdach i ciężkie drzwi kontrolowały dostęp. Przy dziedzińcu znajdowały się budynki mieszkalne oraz gospodarcze, potrzebne do utrzymania mieszkańców. Same wysokie mury nie wystarczały, aby warownia mogła funkcjonować jako siedziba.

Z Inverlochy wiążą się dwie odrębne bitwy. W 1431 roku siły wspierające lorda Wysp pokonały w pobliżu zamku armię królewską dowodzoną przez hrabiego Mar. W 1645 rojaliści markiza Montrose’a i Alasdaira MacColli zwyciężyli nad wojskami kowenanterów. Nie były to kolejne etapy jednego oblężenia. Otaczający teren stawał się polem walki, ponieważ jego położenie zachowywało znaczenie strategiczne, nawet gdy funkcja samego zamku ulegała zmianie. Datę każdego starcia warto więc łączyć z właściwym konfliktem.

Między tymi bitwami budynek służył również mniej widowiskowym zadaniom. Od początku XVI wieku Gordon, hrabia Huntly, wykorzystywał Inverlochy jako szeryf, a zamek funkcjonował jako miejsce sprawowania sądów. Ten administracyjny rozdział jest istotny: władzę wykonywano przez rozprawy i decyzje, tak samo jak przez zbrojną obronę. Założenie stanowiło przestrzeń publicznego działania autorytetu. Nie było wyłącznie kamienną osłoną oczekującą na następny atak, lecz miejscem, w którym zapadały rozstrzygnięcia dotyczące ludzi żyjących w regionie.

Budowa fortu Cromwella w 1654 roku przyczyniła się do opuszczenia starszego zamku. Nowszy obiekt wojskowy należy do rozwoju Fort William, nie do przebudowy średniowiecznego czworoboku. Później ruiny wykorzystywano do przechowywania surówki żelaza, a dziewiętnastowieczne prace konserwatorskie zmieniły część ich otoczenia i prezentacji. Pobliska wiktoriańska rezydencja Inverlochy Castle, dziś hotel, jest również osobnym budynkiem. Wspólna nazwa może zacierać różnicę, dlatego warto rozdzielić te miejsca, ich funkcje i czas powstania, zanim połączy się je w jedną opowieść.

Wykopaliska prowadzone w latach 1983–1995, opublikowane przez Johna Lewisa i Helen Smith, dostarczają archeologicznej podstawy obok starszych opisów architektury. Zamek jest scheduled monument pod opieką Historic Environment Scotland. Przed podróżą sprawdź aktualny komunikat o dostępie i respektuj ogrodzenia konserwatorskie. Z dozwolonych punktów porównaj wieże, wejście od rzeki i dziedziniec. Najsilniejsze wrażenie pozostawia zwarta średniowieczna siedziba, której znaczenie geograficzne przetrwało pierwszych właścicieli, a historia obejmuje sądownictwo, magazynowanie i konserwację, także poza kolejnymi epizodami wojennymi.