Dumbarton Castle

Twierdza starsza niż królestwo Szkocji

Wczesnośredniowieczni Brytowie nazywali skałę Alt Clut, czyli „Skałą nad Clyde”. Było to ważne centrum brytońskiego królestwa związanego ze Strathclyde. Późniejsza gaelicka nazwa Dùn Breatann, „twierdza Brytów”, dała początek nazwie Dumbarton. Położenie pozwalało kontrolować ruch na estuarium Clyde, w dolinach prowadzących w głąb lądu i na trasach ku Morzu Irlandzkiemu. Znaleziska archeologiczne potwierdzają obecność ludzi w okresie wczesnego średniowiecza, choć dokładny wygląd najstarszych umocnień pozostaje nieznany. Widoczne dziś budowle pochodzą głównie z dużo późniejszych epok.

Największa wczesna katastrofa nastąpiła w 870 roku. Siły dowodzone przez związanych z Dublinem władców wikińskich, Amlaíba (Olafa) i Ímara (Ivara), oblegały Alt Clut przez około cztery miesiące. Ostatecznie twierdza upadła. Przekazy mówią o łupach i jeńcach wywiezionych statkami. Oblężenie stało się punktem zwrotnym w historii ośrodka nad Clyde, ale nie oznaczało, że całe królestwo Strathclyde zniknęło w jednej chwili. Dzieje polityczne regionu po najeździe były bardziej złożone.

Średniowieczny zamek królewski

W XIII wieku szkocka korona umocniła Dumbarton jako twierdzę graniczną. Około 1220 roku Aleksander II wzniósł tu średniowieczny zamek, kiedy wpływy Norwegii na zachodnich wyspach i wyspach Clyde stanowiły istotne wyzwanie strategiczne. Po traktacie z Perth z 1266 roku zagrożenie osłabło, lecz skała nadal pozostawała królewskim schronieniem i wygodnym wyjściem na morze. Podczas wojen o niepodległość zamek zajęły wojska angielskie w 1296 roku; po zwycięstwie Szkotów pod Stirling Bridge w 1297 roku przeszedł ponownie pod szkocką kontrolę.

W latach 1333–1334 schronił się tu młody Dawid II, zanim zorganizowano jego wyjazd za granicę. Ponad dwieście lat później Maria Stuart, królowa Szkotów, spędziła w Dumbarton jako dziecko kilka miesięcy, oczekując na statek do Francji w 1548 roku. Można wyobrazić sobie pięcioletnią królową pomiędzy ogromnymi ścianami skalnymi, jeszcze nieświadomą, jak mocno ta podróż wpłynie na jej życie. To jedna z najbardziej poruszających historii związanych z zamkiem.

Nie zawsze udawało się jednak podporządkować Dumbarton woli monarchy. W 1489 roku Jakub IV walczył z buntującym się hrabią Lennox; sprowadzono ciężkie działa, wśród nich słynną Mons Meg z Edynburga. Podczas wojny domowej po odsunięciu Marii od tronu doszło do niezwykłego szturmu. 1 kwietnia 1571 roku żołnierze Thomasa Crawforda z Jordanhill wspięli się nocą od trudnej północno-wschodniej strony i zdobyli twierdzę bronioną przez zwolenników królowej. Wysokość skały, która przez wieki zapewniała bezpieczeństwo, sprawiała, że ten sukces wydawał się niemal niewiarygodny.