Zamek Blackness

Korona przejęła zamek w połowie XV wieku. Jego późniejszy wygląd obronny zawdzięcza wiele programowi rozpoczętemu za Jakuba V w latach trzydziestych XVI stulecia i kontynuowanemu na początku następnej dekady. Ważnymi pracami kierował James Hamilton z Finnart, lecz ani jego udział, ani panowanie króla nie obejmowały całego przedsięwzięcia. Dzisiejszej budowli nie należy przedstawiać jako efektu jednej nieprzerwanej średniowiecznej kampanii budowlanej.

Pogrubione mury i duże otwory dla dział pokazują przystosowanie Blackness do artylerii. Niska galeria strzelecka, określana jako kaponiera, osłaniała podejście, zanim później zmieniono system obrony wejścia. Takie szczegóły wyjaśniają próby kierowania ruchem napastników i prowadzenia ognia z przygotowanych stanowisk. Centralna wieża oraz skrzydło od strony lądu mieściły także ludzi, dlatego obronność pozostawała ściśle związana z organizacją codziennego funkcjonowania zamku.

Więzienie włączyło Blackness w ogólnokrajowe spory polityczne i religijne. W 1543 roku przetrzymywano tutaj kardynała Davida Beatona. Późniejsi więźniowie obejmowali przeciwników porządku religijnego po restauracji monarchii, a w latach sześćdziesiątych XVII wieku przebudowano centralną wieżę na potrzeby osadzonych. Warunki zależały od pozycji społecznej oraz okoliczności uwięzienia. Wyobrażenie, że każdy trafiał do tego samego lochu i doświadczał identycznego traktowania, zniekształcałoby historię miejsca.

Podczas wojny domowej związanej z panowaniem Marii, królowej Szkotów, załoga wspierała jej stronnictwo. Nie jest to świadectwo, że sama monarchini była tu więziona. Późniejsze oblężenie zakończyło się kapitulacją przed wojskami Cromwella w 1651 roku. Część materiałów turystycznych HES podaje 1650, ale szczegółowy Statement of Significance oraz opracowanie historyczne Cromwell Association wskazują 1651. Rozbieżność warto ujawnić, zamiast bez wyjaśnienia powtarzać jedną z wersji.

Po unii z 1707 roku Blackness pozostało obiektem wojskowym. W 1870 roku stało się centralnym magazynem amunicji dla Szkocji. Przekształcenie przyniosło nowe budynki, pomost oraz zmiany wewnątrz starszych murów. W 1912 roku War Office przekazało obiekt Office of Works, lecz wojsko wróciło podczas pierwszej wojny światowej i ostatecznie opuściło go w 1919 roku. Użytkowanie militarne trwało więc długo po zmianie znaczenia średniowiecznych fortyfikacji.

Odbudowa w latach dwudziestych XX wieku usunęła wiele niedawnych przeróbek wojskowych, w tym dach nad częścią dziedzińca, oraz odtworzyła górne partie wież. Dzisiejszy wygląd nie jest zatem nietkniętym obrazem XVI wieku. Oczyszczanie terenu naruszyło również część śladów archeologicznych, choć miejscami mogą zachować się starsze warstwy. Zamek jest chroniony jako scheduled monument SM90036; dawny osobny wpis budynku kategorii A został usunięty i nie powinien być podawany jako nadal obowiązujący.

Najpierw obejdź zewnętrzny obwód, wykorzystując wodę, wieże i wejście do zorientowania się w układzie przestrzeni. Następnie porównaj ciężkie umocnienia artyleryjskie z pomieszczeniami przystosowywanymi do mieszkania, uwięzienia oraz przechowywania zapasów. Bieżące warunki dostępu sprawdź w oficjalnych informacjach. Zwiedzanie bez pośpiechu pozwala dostrzec kilka historii skupionych na małej powierzchni: królewską władzę, losy więźniów, wojskowe zaopatrzenie oraz późniejszą decyzję o pokazaniu publiczności odrestaurowanej twierdzy. Każda z tych warstw zasługuje na osobną uwagę.