Zamek Threave

Badania archeologiczne wykazały, że wyspa była zamieszkana przed przybyciem Archibalda. W spalonych pozostałościach budynku interpretowanego jako kuźnia znaleziono monetę Edwarda I. Historic Environment Scotland ostrożnie łączy zniszczenie z wyprawą Edwarda Bruce’a do Galloway w 1308 roku. Jest to prawdopodobna interpretacja, a nie dowód wskazujący sprawcę podpalenia. Znaleziska nie pozwalają też ustalić nazwiska wcześniejszego mieszkańca ani pewnego fundatora pierwszej siedziby.

Zamek Archibalda nie ograniczał się do samotnej wieży znanej ze współczesnych fotografii. Wykopaliska odsłoniły sąsiednie budynki, interpretowane jako wielka sala i skrzydło gościnne, z miejscem na kaplicę. Sama wieża mieściła pomieszczenia jedno nad drugim: zapasy i zaplecze oddzielano od sal oraz prywatnych komnat. Pierwotne wejście znajdowało się ponad poziomem gruntu. Okna, kominki i układ wnętrz pokazują, że wygoda mieszkańców również miała znaczenie.

Po śmierci czwartego earla Douglas we Francji w 1424 roku jego wdowa, księżniczka Małgorzata, sprawowała z Threave władzę w Galloway. Była córką Roberta III. Nie należy jej mylić z wnuczką, także Małgorzatą, znaną jako Fair Maid of Galloway. Powtarzające się imiona łatwo zacierają różnicę między pokoleniami. Historia księżniczki przypomina, że twierdza mogła być ośrodkiem władzy kobiety, a nie wyłącznie wojskową siedzibą męskich członków rodu.

Między 1447 a 1455 rokiem ósmy i dziewiąty earl rozbudowali obronę artyleryjską wokół wieży. Materiał archeologiczny pozwala datować te prace na około 1450 rok. Starsze budynki usunięto, aby poprawić pole ostrzału. W 1455 roku wojska Jakuba II obległy Threave podczas rozprawy z Czarnymi Douglasami. Załoga ostatecznie skapitulowała na uzgodnionych warunkach, a zamek przejęła Korona. Nie był to po prostu triumfalny szturm zakończony zburzeniem murów.

Przejście pod władzę królewską nie zakończyło militarnej historii obiektu. W 1526 roku Maxwellowie zostali jego dziedzicznymi zarządcami. Przed oblężeniem przez wojska kowenanterów w 1640 roku rojalistyczna załoga przygotowała nowe umocnienia ziemne. Po kapitulacji nakazano rozebrać elementy obronne. Dlatego opowieść kończąca strategiczne znaczenie Threave już w XVI wieku pomija ostatni ważny konflikt, w którym twierdza rzeczywiście uczestniczyła.

W 1913 roku zamek objęto opieką państwową. Badania z lat 1974–78 przyniosły drewniane naczynia i wyroby skórzane zachowane w podmokłych warstwach. Dzięki nim obok polityki pojawia się codzienne życie dworu. Threave jest chronionym zabytkiem typu scheduled monument, którym opiekuje się Historic Environment Scotland, na terenie szerszej posiadłości National Trust for Scotland. Woda, archeologia i kamienne mury tworzą tu wspólną opowieść. Przed podróżą sprawdź aktualne zasady przeprawy. W czasie oglądania fundamentów porównaj ich położenie z wieżą oraz linią późniejszych umocnień. Taki spacer pomaga zobaczyć, jak obrona zmieniała organizację całego dworu i dlaczego dzisiejsza sylwetka nie pokazuje pełnego rozmiaru dawnej siedziby.